“Anaokulunda robotik kodlama” ifadesi kulağa bilgisayar başında zor bir ders gibi gelebilir. Oysa küçük yaşta başlangıç, bir işi sıraya koymak, yön tarif etmek, sonucu denemek ve hatayı düzeltmek olabilir. Çocuklar bunları ekran kullanmadan da deneyebilir.
Çocuğun bir programlama dili öğrenmesi veya yazı yazması gerekmiyor. Oyuncak bir hayvana yol tarif etmek, kartları sıraya koymak ya da bir arkadaşının “robot” rolünü üstlenmesi düşünceyi somutlaştırabilir. Kullanılan aracın adı kadar etkinliğin nasıl yürütüldüğüne bakın.

Ekransız Kodlama Ne Demek?
Ekransız kodlama, bilgisayar kullanmadan problem çözmeyi ve adımları sıraya koymayı denemektir. Bir yönerge dizisi hazırlanır, uygulanır ve sonucuna bakılır. Çocuk “Önce ne yapmalıyım, sonra ne?” diye düşünür.
Milli Eğitim Bakanlığının okul öncesi eğitim programı, kodlama, tasarım ve mühendislik temelli uygulamalara yer verir; “Robot hangi yönergeleri izlerse hedefe varır?” gibi sorularla çocukların farklı çözüm yollarını denemesini örnekler. Türkiye’de okul öncesinde kodlama üzerine yapılan çalışmaları inceleyen bir derleme de bu çalışmalarda bilgisayarsız etkinliklerin sık kullanıldığını gösterir. Sınıflama, örüntü ve basit adımlarla problem çözme için mutlaka bilgisayar gerekmez.
Bu, teknolojiyle hiç karşılaşmamak anlamına gelmez. Düğmeyle çalışan bir robot oyuncak teknolojik araçtır; fakat ekran değildir. Ekransız araç ile bütünüyle elektronik olmayan oyun farklı seçeneklerdir. Bu tür etkinliklerin daha geniş çerçevesi için okul öncesi eğitim yaklaşımlarını da karşılaştırabilirsiniz.
Bir Ok Oyunu Nasıl Kurulur?
Çocuğunuzla yere birkaç büyük kare yerleştirdiğinizi düşünün. Başlangıçta bir oyuncak, ileride hedef olarak bir ev resmi olsun. Önce rotayı parmağınızla gösterin, sonra her adım için bir ok seçin.
Kısa bir döngü yeterlidir:
- Hedefi seçin. “Oyuncak eve nasıl gider?”
- Adımları belirleyin. İleri veya dönme kartlarını yan yana koyun.
- Deneyin. Oyuncağı her kart için bir hareketle ilerletin.
- Karşılaştırın. Hedefe ulaştı mı?
- Değiştirin. Gerekirse bir kartı yeniden yerleştirin.
Bu bir yetişkin gösterisine dönüşmemelidir. Çocuğun kendi rotasını denemesine zaman verin. Çok sayıda kare ve dönüş eklemek yerine başlangıcı kısa tutun.
Yanlış Gitmesi Neden Değerli?
Oyuncak eve ulaşmadığında ortada görülebilir bir problem vardır. “Başaramadın” demek yerine “Bu dönüş bizi buraya getirdi; hangi adımı değiştirelim?” diye sorabilirsiniz. Hata, neyi değiştirebileceğini görmesine yardımcı olur.
Çocuk bütün rotayı baştan yapmayı seçebilir veya yalnızca bir kartı değiştirebilir. Yetişkin, doğru yolu hemen söylemeden çocuğun seçenekleri fark etmesine yardımcı olur. Aynı işi yeniden denemek, yalnızca sonuca ulaşmak kadar anlamlıdır.
Oyun temelli öğrenmede de planın değişmesi konuşulacak bir deneyimdir. Kodlama oyununda bu değişim özellikle somuttur: bir yönerge değişir, sonuç da değişebilir. Başka uygulama örnekleri arıyorsanız okul öncesinde satranç ve ahşap atölyesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bee-Bot Gibi Bir Robot Nasıl Kullanılır?
Düğmeleriyle yön verilebilen bir oyuncak robotta çocuk kısa bir hareket dizisi hazırlayabilir. Sonra çalıştırıp yolu izler. Hedef, düğmelere rastgele basmak yerine yaptığı planla sonuç arasında bağ kurmaktır.
Basit bir mahalle haritasında “Okuldan eve git” oyunu düşünülebilir. Çocuk rotayı önce kartlarla gösterir, ardından robotla dener. Bir arkadaşının planını izlemek de sıra alma ve birlikte düşünme için fırsat sunar.
Robotla çalışmak için çocuğun yönleri tamamen öğrenmiş olması beklenmez. Etkinlik sırasında bu kavramları tekrar tekrar deneyebilir. Öğretmen, kural ve rota uzunluğunu çocuğun katılımına göre ayarlamalıdır.
Küçük yaşta kodlama, doğru düğmeyi bulmaktan önce, düşüncesini adım adım deneyebilmektir.

Sun Anaokulu’nun Kodlama Planlarında Neler Var?
Sun’un branşları arasında robotik kodlama bulunur. Program örneklerinde dört yaş için ok kartlarıyla ev–park–okul yolu, beş yaş için Bee-Bot ile mahalle haritasında rota denemeleri yer alır. Bunlar ekransız çalışma biçimlerine somut örneklerdir.
Bu örnekler bütün derslerin aynı araçla yapıldığı anlamına gelmez. Ziyarette güncel yaş grubu planını ve branş öğretmeninin kullandığı malzemeleri sorabilirsiniz. Ekran süresi rehberimiz, teknoloji kullanımını günlük ihtiyaçlarla birlikte değerlendirir.
Evde Robot Almadan Neler Yapabilirsiniz?
Bir oyuncak, kağıt oklar ve kısa bir yol yeterlidir. Başlangıçta “İki adım ileri” gibi kısa yönergeler kullanabilirsiniz. Çocuk isterse yetişkin robot rolünü oynar; sonra roller değişir.
Günlük bir işin sırasını resimle göstermek de mümkündür: elleri yıkama, masayı hazırlama veya oyuncağı toparlama. Bunu her rutinde bir teste çevirmeyin. Merak ettiği bir oyunda sırayı fark etmesi yeterli bir başlangıçtır.
Pahalı malzeme, çocuğun daha iyi düşünmesini sağlamaz. Çocuğun verdiği kararlara ve yetişkinin acele etmeden dinlemesine bakın.
Çocuğunuzun uygulamalı öğrenme deneyimlerini konuşmak isterseniz tanışma ziyareti planlayın.
Kaynakça ve İleri Okuma
- Milli Eğitim Bakanlığı — Okul Öncesi Eğitim Programı: kodlama, rota oyunları ve dijital öğrenme ortamları.
- Zurnacı, B. ve Turan, Z. (2022). Türkiye’de okul öncesinde kodlama eğitimine ilişkin yapılan çalışmaların incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(1), 258–286.
Sıkça sorulan sorular
Kodlama için okumayı bilmesi gerekir mi?
Bu yaşa uygun ekransız etkinliklerde gerekmez. Resim, ok, nesne ve hareket kullanılabilir. Çocuğun anlayabileceği kısa görevler seçilir.
Dört yaşında sağ ve solu karıştırıyorsa yapamaz mı?
Karıştırması tek başına etkinliğe katılmasına engel değildir. Yetişkin örnek göstererek, işaretler kullanarak ve yönergeleri tekrarlayarak destek verebilir. Görev çocuğun deneyimine göre sadeleştirilebilir.
Robotik dersi ekran süresi sayılır mı?
Kullanılan araca bağlıdır. Düğmeli robot ve kağıt kart ekran değildir; tablet veya bilgisayar varsa ekran kullanımını ayrıca değerlendirmek gerekir. Dersin adından araç hakkında karar vermeyin.
Bunlar gelecekte yazılım başarısı sağlar mı?
Kesin bir gelecek başarısı vaat edilemez. Çocuk burada sıralama, deneme ve problem çözme deneyimi yaşar. Bu deneyimin değerini meslek tahminiyle ölçmek gerekmez.



